Bulgaristan’ın Rusya’ya yakınlığıyla bilinen eski Cumhurbaşkanı Rumen Radev, genel seçimleri ezici bir farkla kazanarak, ülkede daha etkili bir pozisyon olan başbakanlık koltuğuna oturdu. Bu sonuç, AB ve NATO üyesi ülkenin, Moskova’ya daha yakın bir çizgi izleyebileceği yorumlarına yol açtı. Peki, yeni liderin Türkiye’ye yönelik tutumu bize neler anlatıyor?
RADİKAL – Bulgaristan’dan gelen resmi sonuçlara göre, Rumen Radev’in İlerici Bulgaristan koalisyonu oyların yüzde 44,7‘sini aldı. Bu oran, tek başına iktidar ihtimalini güçlendirirken, Radev, küçük partilerle koalisyon kurma seçeneğine de kapıyı açık bıraktı.
Radev’in sol ve milliyetçi eğilimleri bünyesinde barındıran ‘İlerici Bulgaristan’ hareketi, AB politikalarına eleştirel yaklaşımı ve Ukrayna’ya yönelik askeri yardıma karşı çıkışıyla biliniyor.
Yaklaşık 6,5 milyon nüfuslu Balkan ülkesinde seçmenlerin, yıllardır süren istikrarsızlık, yolsuzluk ve köklü partilere yönelik memnuniyetsizlik nedeniyle, ‘değişim talebini sandığa yansıttığı’ yorumları yapılıyor.
Radev’in seçim kampanyası, Moskova ile ilişkilerin iyileştirilmesi ve Rus petrol ve gazının Avrupa’ya yeniden akışının sağlanması çağrıları nedeniyle Macaristan’ın eski lideri Viktor Orbán ile kıyaslanıyor.
Radev, pazar günü yaptığı açıklamada, Bulgaristan’ın “Avrupa yolunda ilerlemeye devam edeceğini” söyledi, ancak Brüksel yine de temkinli.
RUMEN RADEV KİMDİR?
Bulgaristan’da cumhurbaşkanlığı, Fransa’daki gibi güçlü bir pozisyon değil, fakat Almanya’daki kadar tamamen törensel de değil. Özellikle siyasi kriz dönemlerinde etkisi artıyor. Fakat Başbakanlık, daha önemli ve etkili bir pozisyon olarak öne çıkıyor.
Bulgaristan siyasetinin son yıllardaki en dikkat çekici figürlerinden biri olan Rumen Radev, 2017–2026 yılları arasında Bulgaristan Cumhurbaşkanıydı. 2026’da istifa etti ve seçimlere girerek başbakanlığa aday oldu.
Radev, siyasi kariyerine geçmeden önce tümgeneral rütbesiyle Bulgar Hava Kuvvetleri’ne komuta ediyordu. Dimitrovgrad doğumlu Radev, 2016 seçimlerinde Bulgar Sosyalist Partisi’nin desteklediği bağımsız aday olarak iktidara gelirken, 2021’de ikinci kez seçilerek gücünü pekiştirdi.
2026’daki istifasının ardından ise aktif siyasete yeni bir hamleyle dönerek İlerici Bulgaristan partisini kurdu ve ülkenin siyasi dengelerini yeniden şekillendiren bir aktör haline geldi.
RUSYA’YA YÖNELİK TUTUMU
Şubat 2017’de Rumen Radev, Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarını kınayarak bunların sona erdirilmesi çağrısında bulundu; aynı zamanda Rusya Federasyonu’nun Kırım’ı ilhakını kınadı. Nisan 2022’de, Petkov hükümetinden ayrışarak ‘Bulgaristan’ın Kiev’e silah sağlamasına kesin olarak karşı olduğunu’ açıkladı.
2 Ekim 2022’de Radev, Ukrayna’nın gelecekte NATO’ya katılımını destekleyen bir bildiriyi imzalamayı reddetti. 7 Ekim’de NATO zirvesinden dönüşünün ardından Ukrayna’ya askeri yardım sağlanmasına karşı olduğunu tekrar dile getirdi.
2 Şubat 2022’de Radev, Macaristan Başbakanı Viktor Orbán ile yaptığı görüşme sonrası, Ukrayna’ya ölümcül askeri yardım gönderilmesine karşı olduğunu yineledi. Mart 2023’te, Ukrayna’ya 1 milyon top mermisi tedarikine ilişkin girişime katılmayacağını söyledi.
Radev, NATO üyesi ülkelerin askerlerini Ukrayna’ya göndermesine hep karşı çıktı ve bunun Rusya Federasyonu ile NATO arasında bir savaşı tetikleyebileceğini savundu.
Radev genel olarak Donald Trump yönetiminin Rusya’ya yaklaşımını destekledi ve bunun, Ukrayna’daki savaşı sona erdirebileceğini öne sürdü.
TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER
Rumen Radev, 17 Mart 2017’de Türkiye’nin Bulgaristan’daki parlamento seçimlerine müdahale ettiğini öne sürmüştü. Bu açıklama, Bulgaristan’daki Türk büyükelçisinin, seçmen tabanının büyük bir çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu Hak ve Özgürlükler Hareketi‘nin (HÖH) seçim kampanyası videosunda yer alması ve Türk makamlarının, ‘Türkiye’de yaşayan Bulgaristan vatandaşı Türkleri organize şekilde oy kullanmaya teşvik ettiği’ iddialarının ardından geldi.
Birkaç ay sonra, Temmuz ayında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya gelen Radev, Türkiye’yi ‘önemli bir komşu, ortak ve müttefik’ olarak tanımladı. Ancak bu statünün, Türkiye’nin Bulgaristan’ın ‘iç siyasi süreçlerine, siyasi partilerine ve seçim sistemine’ saygı göstermesine bağlı olduğunu vurguladı.
Aralık 2022’de Radev, Erdoğan’ı ziyaret ederek sınır güvenliğinin artırılması ve enerji alanında iş birliğinin geliştirilmesine yönelik bir anlaşma sağladı.
29 Mayıs 2023’te Radev, Türkiye Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından Erdoğan’ı yeniden seçilmesi dolayısıyla tebrik etti ve daha sonra yemin törenine katıldı. Bu törene katılan tek Avrupa Birliği üyesi devlet başkanı oldu. Radev törenin ardından, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde kaydedilen ilerlemeye dikkat çekti ve özellikle BOTAŞ ile imzalanan son anlaşmaya vurgu yaptı.
Radev, görünüşe göre, Türkiye’ye yönelik yaklaşımında sert eleştiriler ile iş birliğini birlikte yürüten pragmatik bir çizgi izliyor. Bir taraftan Ankara’nın iç siyasete müdahale ettiğini savunurken, diğer taraftan Cumhurbaşkanı Erdoğan ile temaslarını sürdürerek enerji ve güvenlik alanlarında ilişkileri geliştirmeye devam ediyor. DIŞ HABERLER
