Tufan Erhürman, Kıbrıslı Rum Lider Nikos Hristodulidis ile BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in ev sahipliğinde yapılan görüşmenin ardından, toplantının somut sonuç üretmediğini ancak tarafların birbirini daha iyi anlaması açısından yararlı olduğunu söyledi. Erhürman, müzakerelere geçilebilmesi için kendi ortaya koydukları metodolojik ilkelerin esas alınması gerektiğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in davetiyle Kıbrıslı Rum Lider Nikos Hristodulidis ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından basına açıklamalarda bulundu.
Erhürman, görüşmenin ideal olarak güven yaratıcı önlemler (GYÖ) konusunda ilerleme sağlandıktan sonra yapılmasını tercih edeceklerini ancak Holguin’in adada bulunması nedeniyle bu fırsatın değerlendirilerek toplantının gerçekleştirildiğini söyledi. Görüşmenin, tarafların birbirini daha iyi anlaması açısından faydalı olduğunu ifade etti.
Toplantıda ilk sözü Kıbrıslı Türk tarafının aldığını belirten Erhürman, Hristodulidis’in sunduğu güven yaratıcı önlemlerle ilgili görüş ve önerilerini aktardıklarını kaydetti. Güvenin tesis edilmesi konusunda arzu edilen noktada olunmadığını vurgulayan Erhürman, bu koşullar altında 5+1 formatında bir toplantının anlamlı olmayacağını Holguin’e de ifade ettiklerini söyledi.
Hristodulidis’in toplantıya beş maddelik bir öneriyle geldiğini belirten Erhürman, bu önerilerde esasen yeni bir unsur bulunmadığını, daha önce parça parça gündeme gelen başlıkların yeniden dile getirildiğini ifade etti. Geçiş noktaları konusunun kısmen farklı bir içerik taşıdığını belirten Erhürman, Rum liderin ortaya koyduğu yol haritasının bugüne kadar dile getirilenlerin devamı niteliğinde olduğunu söyledi.
“SİYASİ EŞİTLİK İÇİN ‘ETKİLİ KATILIM’ VE ‘DÖNÜŞÜMLÜ BAŞKANLIK’ PRENSİP OLARAK KABUL EDİLMELİ”
Erhürman, kendi sunduğu dört maddelik metodolojiye de değinerek, siyasi eşitliğin kapsamı olarak “etkili katılım” ve “dönüşümlü başkanlık” maddelerinin prensip olarak kabul edilmesi gerektiğini vurgulayarak, bu konularda net bir tutum ortaya konulmadığını belirtti. Dönüşümlü başkanlık olmadan, Kıbrıslı Türklerin hiçbir zaman devlet başkanı olamayacağı bir yapının kabul edilemeyeceğini vurgulayan Erhürman, bu konuların içerikten ziyade yöntem ve ilke meselesi olduğunu, müzakerelerin bu ilkeler çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini dile getirdi.
“USUL KABUL EDİLMEDEN, ESASA DAİR BİR TARTIŞMA GERÇEKLEŞTİREMEYİZ”
Yakınlaşmaların göz ardı edilmemesi, takvimli bir müzakere süreci yürütülmesi ve dördüncü maddenin de kabul edilmesinin zorunlu olduğunu ifade eden Erhürman, bu usuller olmadan resmi müzakere masasına oturulmayacağını söyledi. Güven yaratıcı önlemlerin önemli olduğunu ancak kapsamlı bir çözümün yerini tutamayacağını vurgulayan Erhürman, son üç ayda üç görüşme yapıldığını, toplumlara özellikle Lefkoşa’da günlük hayatı kolaylaştıracak konuların ele alınabileceği mesajını vermeyi hedeflediklerini kaydetti.
“VERİMLİ DEĞİL ANCAK YARARLI BİR GÖRÜŞMEYDİ”
Erhürman ayrıca, sürecin ilerlemesi için Holguin olmaksızın da iki liderin bir araya gelebileceğini dile getirdiğini, Hristodulidis’in de buna olumlu yaklaştığını açıkladı. Bu çerçevede, yaklaşık iki hafta içinde Holguin’in katılımı olmadan yeni bir liderler görüşmesi yapılmasının öngörüldüğünü belirten Erhürman, halihazırda liderlerin temsilcilerinin de görüştüğünü ve bu temasların daha da sıklaştırılabileceğini ifade etti.
Toplantının çok verimli olarak nitelendirilemeyeceğini ancak yararlı geçtiğini söyleyen Erhürman, görüşmenin tarafların birbirini daha iyi anlamasına katkı sağladığını sözlerine ekledi.
ERHÜRMAN, HRİSTODULİDİS’İN BEŞ MADDELİK ÖNERİLERİNİ DE SIRALADI
Öte yandan Erhürman, Hristodulidis’in sunduğu beş maddelik önerinin ana başlıklarını da şöyle sıraladı:
– Çözüm zemininin teyit edilmesi,
– Bugüne kadar sağlanan yakınlaşmaların teyit edilmesi,
– Beş tarafı ilgilendiren yakınlaşmaların ilgili taraflara dağıtılması,
– Belge temelli olarak gayri resmi değil, resmi bir konferans düzenlenmesi,
– Bu konferansta dört yeni sınır kapısının açılmasının ele alınması.
HRISTODULIDIS’TEN ERHÜRMAN’IN 4 MADDELIK METODOLOJISINE YANIT: ÜÇ MADDEYE UZLAŞI, DÖRDÜNCÜYE RET
Kıbrıslı Rum Lider Nikos Hristodulidis, Kıbrıslı Türk Lider Tufan Erhürman’ın müzakerelerin yeniden başlaması için sunduğu dört maddelik metodolojiye ilişkin açıklamasında, üç maddede görüş birliği bulunduğunu savundu. Rum tarafının masayı terk etmesi halinde statükoya dönülmemesini öngören dördüncü maddeyi ise açık şekilde reddeden Hristodulidis, görüşmeye kendi 5 maddelik önerisiyle geldi.
Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlatılmasına ilişkin çerçeveyi ortaya koyan Kıbrıslı Türk Lider Tufan Erhürman’ın dört maddelik metodoloji önerisi, Lefkoşa ara bölgede gerçekleştirilen üçlü görüşmenin ana gündem maddelerinden biri oluyor.
Kıbrıslı Rum Lider Nikos Hristodulidis, önerinin üç maddesinde uzlaşı bulunduğunu savunurken, müzakerelerin Rum tarafı tarafından terk edilmesi halinde statükoya dönülmemesini öngören dördüncü maddeyi açık şekilde reddetti. Hristodulidis, bu yaklaşımın uluslararası toplum tarafından da kabul görmeyeceğini ileri sürdü.
HRİSTODULİDİS’TEN ERHÜRMAN’IN 4 MADDELİK METODOLOJİSİNE YANIT: EN BAŞINDAN İTİBAREN YANIT VERDİK
Cyprus Mail’de yer alan habere göre Kıbrıslı Rum Lider Nikos Hristodulidis, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in de katıldığı görüşme öncesinde yaptığı açıklamada, Erhürman’ın ortaya koyduğu dört metodolojik koşula “en başından itibaren yanıt verdiklerini” savunarak, bu başlıklardan üçünde görüş birliği bulunduğunu, yalnızca dördüncü maddeyle ilgili farklılık yaşandığını ifade etti.
Erhürman’ın önerisinin, geçmiş müzakere süreçlerinde yaşanan belirsizliklerin ve güven kayıplarının tekrar edilmemesi amacıyla hazırlandığına dikkat çekilirken, Hristodulidis’in açıklamaları Rum tarafının bu çerçeveye yaklaşımını netleştirdi.
İşte Erhürman’ın 4 maddelik metodolojisinin tamamı ve Hristodulidis’in yanıtları:
1) SİYASİ EŞİTLİK PAZARLIK KONUSU YAPILMAYACAK: “BU MADDE DE ORTAK AÇIKLAMAYLA BERABER UZLAŞMIŞTIK”
Siyasi eşitliğin müzakere ön koşulu olarak tartışma konusu yapılmaması gerektiğini savunan Erhürman’ın bu maddesine ilişkin konuşan Hristodulidis, liderlerin önceki görüşmesinin ardından yayımlanan ortak yazılı açıklamayla siyasi eşitlik meselesinin netleştiğini ileri sürdü.
Hristodulidis, bu başlığın artık müzakere gündeminde bir sorun teşkil etmediğini belirterek, bu maddede uzlaşı bulunduğunu savundu.
2) GEÇMİŞTE SAĞLANAN YAKINLAŞMALAR TEYİT EDİLECEK: “BU KONUDA HEMFİKİRİZ; BU ŞEKİLDE SORUNUN YÜZDE 80’İ ÇÖZÜLÜR”
Erhürman’ın, Crans-Montana’da kesintiye uğrayan müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaların korunması gerektiğine yönelik ikinci maddesi konusunda da Hristodulidis, Rum tarafının tutumunun net olduğunu ifade etti. Müzakerelerin, daha önce kalınan yerden ve sağlanan yakınlaşmalar temel alınarak yeniden başlaması gerektiğini vurgulayan Hristodulidis, bu konuda Türk tarafıyla hemfikir olduklarını söyledi.
Hristodulidis, “Eğer bu yakınlaşmalar kabul edilirse, Kıbrıs sorununun yüzde 70–80’i çözülmüş olur” değerlendirmesinde bulundu.
3) MÜZAKERELERİN BAŞLANGIÇ VE BİTİŞ TAKVİMİ NET OLACAK: “MÜZAKERELER SIFIRDAN BAŞLAMAZSA, TAKVİM TARTIŞMALARI ANLAMSIZ KALACAK”
Üçüncü maddede yer alan, müzakerelerin belirsiz ve ucu açık bir sürece dönüşmemesi için zaman çerçevesinin net olması gerektiği yönündeki talebe de değinen Hristodulidis, bu yaklaşımın mantıklı olduğunu söyledi.
Görüşmelere sıfırdan başlanmasının takvim tartışmalarını anlamsız kılacağını savunan Hristodulidis, takvim meselesinin mevcut yakınlaşmalar temelinde ele alınabileceğini ifade ederek bu maddede de uzlaşı olduğunu belirtti.
4) MASANIN DAĞILMASI HALİNDE STATÜKOYA DÖNÜŞ OLMAYACAK: “BU ÖNERİYİ REDDEDİYORUZ, ULUSLARARASI TOPLUM DA BUNU KABUL ETMEYECEKTİR”
Erhürman’ın dördüncü maddede yer verdiği ve Rum tarafının müzakereleri terk etmesi halinde Türk tarafının statükoya dönmemesini güvence altına almayı amaçlayan öneriye ise Hristodulidis açık destek vermeyerek, bu öneriyi yaptığı açıklamada redetti.
Rum lider, bu tür önceden belirlenmiş sonuçların uluslararası toplum tarafından kabul görmediğini savunarak, bu maddeyle ilgili görüş ayrılığı bulunduğunu ortaya koydu.
BEŞ MADDELİK RUM ÖNERİSİ
Kıbrıslı Rum Lider Nikos Hristodulidis, üçlü görüşmeye Kıbrıs sorununda kapsamlı müzakerelerin yeniden başlatılmasını ve aynı zamanda güven artırıcı önlemler konusunda ilerleme sağlanmasını hedefleyen beş maddelik bir öneri paketiyle katıldığını da açıkladı.
Hristodulidis, siyasi irade olması halinde, müzakerelerin Crans-Montana’da kesildiği noktadan yeniden başlayabileceğini savunarak, sürecin ilerlemesinin tarafların tutumuna bağlı olduğunu ifade etti.
